12 lipca - Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej

W lipcu 1945 r. oddziały 50-tej Armii Czerwonej i jednostki 62 Dywizji Wojsk Wewnętrznych NKWD przy pomocy wydzielonych oddziałów Ludowego Wojska Polskiego oraz funkcjonariuszy i współpracowników Urzędu Bezpieczeństwa przeprowadziły operację wojskową, która polegała na szeroko zakrojonej akcji pacyfikacyjnej na terenie Puszczy Augustowskiej i jej okolic. Oddziały sowieckie przetrząsały lasy i wsie, aresztując podejrzanych o kontakty z polską partyzantką niepodległościową. W sumie zatrzymano około 7 tysięcy osób, część z nich więziono w ponad 50 miejscach i poddawano brutalnemu śledztwu. Sowieci utworzyli obozy filtracyjne, gdzie torturowano i przesłuchiwano zatrzymanych, przetrzymując ich skrępowanych drutem kolczastym w dołach zalanych wodą pod gołym niebem. Część z nich po przesłuchaniach wróciła do domu. Ok. 600 osób narodowości polskiej aresztowanych przez organy Smiersz 3 Frontu Białoruskiego nigdy nie powróciło do domów i do dziś nie są znane ich losy. Najprawdopodobniej wszyscy zostali pozbawieni życia na podstawie tej samej decyzji i należy ich uznać za ofiary Obławy Augustowskiej. W 2011 roku opublikowano odnaleziona w materiałach KGB szyfrowaną depeszę, z której wynikało, że 20 lipca 1945 roku z Moskwy do Olecka przybyła specjalna ekipa funkcjonariuszy Smiersza, mająca przeprowadzić „likwidację zatrzymanych w lasach augustowskich bandytów”. Liczba 592 osób, wymieniona w depeszy, odpowiada prawie dokładnie liczbie mieszkańców regionu zaginionych w czasie obławy. Według Nikity Pietrowa wiceprzewodniczącego Stowarzyszenia Memoriał z depeszy wynika, że obława została przeprowadzona na osobisty rozkaz Józefa Stalina. Rosyjski historyk wiąże obławę augustowską z planowanym przejazdem Stalina pociągiem specjalnym przez Polskę na trasie Moskwa – Berlin (17 lipca 1945 roku rozpoczęła się pod Berlinem konferencja poczdamska z udziałem Stalina), co nasiliło działania NKWD i Armii Czerwonej przeciwko polskiemu podziemiu niepodległościowemu. 9 lipca 2015 roku Sejm uchwalił ustawę ustanawiającą 12 lipca Dniem Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej z lipca 1945 roku.

Historia ta to jeden z dowodów, że po II Wojnie Światowej Polska dostała się pod kolejną okupację, tym razem sowiecką

Materiały IPN: https://ipn.gov.pl/.../40906,Marcin-Markiewicz-Oblawa...

Mapa-schemat rozśrodkowania jednostek sowieckich podczas akcji przeciw żołnierzom podziemia niepodległościowego, 11 VII 1945 r. ze zbiorów IPN


2 wyświetlenia