Józef Kmieciński ps. „Kruk”, „Brodzicz”

- żołnierz brygad "Łupaszki" i "Juranda"


Felicja Miedzińska, Polka wyznania mojżeszowego, której ocalił życie w liście napisała: „Zawdzięczam życie bohaterskiej i ludzkiej postawie Józefa Kmiecińskiego – który w najcięższych czasach okupacji niemieckiej narażał ciągle życie swoje by pomagać i ratować tych, których hitlerowska banda skazała na śmierć. Poświęcenie się dla nas, jak i dla innych Żydów, Józefa Kmiecińskiego, było absolutnie bezinteresowne i wynikało z jego zasad patriotycznych i moralnych”.

Wyprowadzał ich z getta

Był jednym ze Sprawiedliwych, wilnianin, który w chwili wybuchu wojny miał tylko 17 lat, był harcerzem i członkiem Ligi Lotniczej. Od 1941 r. przez dwa lata wraz z matką pomagał Żydom w ucieczkach z wileńskiego getta na wieś. Jesienią 1943 r. wstąpił do brygady „Łupaszki”, a następnie brygady „Juranda”.

Po aresztowaniu w 1949 r. oskarżany o współpracę z gestapo. Komuniści skazali go na karę śmierci. Na „procesie” odczytane zostały listy od żydowskich rodzin świadczących o działaniach Kmiecińskiego w uratowaniu ich od zagłady na Wileńszczyźnie, a także list najstarszej siostry „Żelaznego Feliksa”, Aldony Kojałłowicz (z d. Dzierżyńskiej). Dzięki tym listom sąd komunistyczny wyrok śmierci zamienił na 12 lat więzienia. Zmarł 19 lutego 1983 r., niespełna rok po otrzymaniu odznaczenia „Sprawiedliwy wśród narodów świata”.

Felicja Miedzińska, Polka wyznania mojżeszowego, której ocalił życie w liście napisała: „Zawdzięczam życie bohaterskiej i ludzkiej postawie Józefa Kmiecińskiego – który w najcięższych czasach okupacji niemieckiej narażał ciągle życie swoje by pomagać i ratować tych, których hitlerowska banda skazała na śmierć. Poświęcenie się dla nas, jak i dla innych Żydów, Józefa Kmiecińskiego, było absolutnie bezinteresowne i wynikało z jego zasad patriotycznych i moralnych”.

„Gdy represjonowali Żydów [Józef] Kmieciński wyprowadzał ich z getta i prowadził za miasto na wieś do swoich znajomych” – relacjonowała w powojennych zeznaniach Michalina Lewicka. Podobne zeznania złożyła Halina Lenkowska: „Kmieciński przechowywał rodziny żydowskie”.

Tomasz Balbus, Magda Wysocka (OA IPN we Wrocławiu)