Wiwat maj! 3 maj dla Polaków błogi raj!

3 maja 1791 w Rzeczypospolitej Obojga Narodów Sejm Czteroletni zwołany w październiku 1788 r. uchwalił jedną z pierwszych na świecie konstytucji.

Konstytucja 3 maja, właśc. Ustawa Rządowa z dnia 3 maja była ustawą regulującą ustrój prawny Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Powszechnie przyjmuje się, że Konstytucja 3 maja była pierwszą w Europie i drugą na świecie (po konstytucji amerykańskiej z 1787 r.) spisaną konstytucją.Wyprzedziła ona m.in. konstytucję francuską.

Uchwalenie Konstytucji 3 maja zostało uznane za święto już 5 maja 1791. Pierwszy raz było obchodzone 3 maja 1792. Skoncentrowano wówczas wokół Warszawy wiele jednostek wojskowych, których zabrakło później w wojnie polsko-rosyjskiej.

Konstytucja przestała w praktyce obowiązywać (straciła znaczenie) 24 lipca 1792 roku (w momencie przystąpienia króla Stanisława Augusta Poniatowskiego do konfederacji targowickiej) – czyli po nieco ponad 14 miesiącach, w ciągu których Sejm Czteroletni uchwalił szereg ustaw szczegółowych, będących rozwinięciem jej postanowień. Przestała natomiast być obowiązującym aktem prawnym (została derogowana) 23 listopada 1793 roku. Sejm grodzieński uznał wtedy Sejm Czteroletni za niebyły i uchylił wszystkie ustanowione na nim akty prawne.

Została jednak w sercach i pieśniach Polaków, jako symbol wolności w szególności w okresie zniewolenia Polski. Obchodzenie rocznic Konstytucji 3 maja było zakazane przez wszystkich zaborców. Polacy, którzy odważyli się obchodzić publicznie to święto, byli karani. Na przykład za złożenie bukietu fiołków w rocznicę Konstytucji 3 maja w 1892 tajna policja rosyjska aresztowała w Warszawie nauczyciela Stanisława Mieczyńskiego, po czym wysłano go za ten czyn na trzyletnią zsyłkę do Odessy.


Podczas Powstania Listopadowego powstała pieśń, która sławiła Konstytucję jako symbol naszej wolności i gwarant naszego prawa do samostanowienia.


Witaj majowa jutrzenko | Mazurek 3 Maja | Trzeci Maj (1831)

muzyka: Fryderyk Chopin słowa: Rajnold Suchodolski

1. Witaj majowa jutrzenko,

Świeć naszej polskiej krainie,

Uczcimy ciebie piosenką,

Która w całej Polsce słynie.

Witaj Maj!

Trzeci Maj,

u Polaków błogi raj!

2. Witaj dniu trzeciego maja,

Który wolność nam zwiastujesz,

Pierzchła już ciemiężcoów zgraja,

Polsko dzisiaj tryumfujesz

Witaj Maj! ...

3. Wrogów tłuszcze wyrok Boski

Zmiótł z powierzchni polskich łanów,

Znikła boleść, znikły troski, Nie ma w Polsce obcych panów

Witaj Maj! ...


Po odzyskaniu niepodległości w 1918, rocznica Konstytucji 3 maja została uznana za święto narodowe uchwałą Sejmu Ustawodawczego z 29 kwietnia 1919.

Obywatele, zaś czuli wewnętrzną potrzebę świętowania.