Wyzwolenie obozu KL Holleischen

5 maja 1945 r. żołnierze Brygady Świętokrzyskiej Narodowych Sił Zbrojnych wyzwolili niemiecki obóz koncentracyjny Holleischen w Holiszowie (filia KL Flossenburg) koło czeskiego Pilzna. W wyniku brawurowej akcji podkomendni ppłk. NSZ Antoniego Szackiego „Bohuna” ocalili życie około tysiąca kobiet różnej narodowości: Francuzek, Żydówek, Polek, Czeszek, Holenderek, Belgijek, a także Ukrainek i Rosjanek. Brygada Świętokrzyska stała się tym samym jedyną formacją zbrojną polskiego podziemia niepodległościowego, która wyswobodziła więźniów niemieckiego obozu koncentracyjnego poza granicami Polski.

Droga wiodąca do tego czynu była jednak wyboista, a taktyka przyjęta przez „Bohuna” nie zawsze spotykała się ze zrozumieniem. Powstała w sierpniu 1944 r. Brygada Świętokrzyska należała do tej części Narodowych Sił Zbrojnych – militarnej reprezentacji polskiego podziemia narodowego – która nie zdecydowała się na pełne scalenie z Armią Krajową. Konsekwentnie za wrogie Polsce uznawała obydwa totalitaryzmy: komunizm oraz narodowy socjalizm, a więc walkę przeciwko Związkowi Sowieckiemu i Niemcom traktowała jako nieodzowną.

W styczniu 1945 r. ideowy antykomunizm i aktywne zwalczanie sowieckiej partyzantki oraz band Armii Ludowej czyniły żołnierzy Brygady Świętokrzyskiej wrogiem numer jeden nacierającej ze wschodu Armii Czerwonej. W związku z tym „Bohun”, dążąc do ocalenia życia podkomendnych i zachowania zdolności bojowej swojej jednostki, zdecydował się na przebicie się przez linię frontu niemiecko-sowieckiego i połączenie z idącą z zachodu armią amerykańską. Dzięki zręczności ppłk. Szackiego udało się zawrzeć tymczasowe zawieszenie broni z Wehrmachtem.

Niebezpieczna gra z Niemcami powiodła się i żołnierze Brygady Świętokrzyskiej przez Śląsk przedostali się do Czech. Na początku maja 1945 r. nawiązano kontakt taktyczny z 3. Armią gen. George’a Pattona. Amerykanie potraktowali Polaków jak sojuszników i w ostatnich dniach wojny ich oddziały wspólnie z Brygadą Świętokrzyską niszczyły ostatnie punkty oporu Niemców w zachodnich Czechach.

Żołnierze „Bohuna” nie ograniczyli jednak swej aktywności do zadań ściśle wyznaczonych przez amerykańskie dowództwo. Gdy uzyskali informacje o zbrodniach, których dopuścili się Niemcy na więźniarkach obozu (w tym Polkach) w Holiszowie, niezwłocznie podjęli decyzję o ataku i wyzwoleniu kobiet. Rankiem, 5 maja 1945 r., 202. Pułk Piechoty Brygady Świętokrzyskiej bez trudu przełamał opór strzegących obozu esesmanów. Do niewoli wzięto obsadzającą obóz załogę SS: 200 mężczyzn i 15 kobiet. Zajęcie KL Holleischen było drugą po warszawskiej Gęsiówce (w sierpniu 1944 r.) akcją polskiego podziemia, która doprowadziła do uwolnienia więźniów niemieckiego obozu koncentracyjnego.

Więcej ciekawych historii i dokumentów z zasobu IPN można znaleźć na portalu Przystanek Historia w tematyce Archiwum IPN (link: https://przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/archiwum-ipn).

#ArchiwumIPN #AIPN #IPN #BrygadaŚwiętokrzyska #NSZ #NarodoweSiłyZbrojne #Holleischen #Holiszów #Szacki #Bohun #obózkoncentracyjny

za mat. IPN


2 wyświetlenia